• Healthy Ageing หมายถึง “การเพิ่มโอกาสของผู้สูงอายุที่มีสุขภาพดี เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถที่มีส่วนร่วมในสังคม ช่วยเหลือตนเองได้ และมีคุณภาพชีวิตที่ดี” (Swedish institute of public health 2006: Healthy ageing – a challenge for Europe) ซึ่งประเมินด้วย 4 องค์ประกอบ (Indicators for healthy ageing – a debate, Int.J.Environ. Res. Public Health 2013.) ตามบริบทของสาธารณสุขไทย ดังนี้

1. Limitations and disability หมายความถึง ความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน (Activities of daily living: ADL)
2. A comprehensive assessment of resources หมายความถึง การมีสถานะสุขภาพผู้สูงอายุ ซึ่งจะได้จากการคัดกรอง/ประเมิน (ดำเนินการตามแบบคัดกรองและประเมินสุขภาพผู้สูงอายุรายละเอียดการคัดกรอง/ประเมิน ด้วยแนวทาง “คู่มือการคัดกรอง/ประเมินผู้สูงอายุ” กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2557) ในประเด็น
   1. คัดกรองปัญหาสำคัญและโรคที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ ได้แก่ เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดสมอง สุขภาพช่องปาก สุขภาวะ   ทางตา
   2. คัดกรองกลุ่ม Geriatric Syndromes ได้แก่ สมรรถภาพสมอง ภาวะซึมเศร้า     ข้อเข่าเสื่อม ภาวะหกล้ม การกลั้นปัสสาวะ ภาวะโภชนาการ ปัญหาการนอน
   3. ประเมินสมรรถนะผู้สูงอายุเพื่อการดูแล ได้แก่ การประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน (Activity of Daily Living: ADL) การประเมิน/คัดกรองผู้สูงอายุที่ต้องได้รับการดูแลระยะยาว
3. Cognitive and functional capacities หมายความถึง สมรรถภาพสมองและการทำงานของร่างกาย
4. Diseases and complaints หมายถึง โรคและความเจ็บป่วยที่เป็นปัญหาสำคัญ ในผู้สูงอายุ ที่เมื่อเกิดขึ้นแล้วเกิดผลกระทบในวงกว้าง และเป็นภาระ (Burden)

มีช่องทางการดำเนินการ ดังนี้

1. บันทึกข้อมูลในระบบคัดกรอง/ประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ Aging health data (กรมการแพทย์ ให้การสนับสนุน)

2. การจัดเก็บด้วยระบบ Manual (เก็บเป็นข้อมูลดิบด้วยกระดาษ)

3. อื่นๆ ตามศักยภาพและความจำเป็นของเจ้าหน้าที่ในการดำเนินการ

จากการดำเนินการตามวิธีการจัดเก็บข้อมูล 1-3 โดย

1.สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด

2.รพท. ศ/ รพช.

3.รพ.สต.

1 ร้อยละของผู้สูงอายุที่ได้รับการคัดกรอง/ประเมินสุขภาพ (ที่มา: ผลการตรวจราชการ พ.ศ. 2559)

2. อัตราความชุกของผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงภาวะสมองเสื่อม (ด้วยการประเมิน MMSE) ร้อยละ 8.1

3. อัตราความชุกของผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงภาวะหกล้ม ร้อยละ 25.7

4. ร้อยละ 88.6 ของผู้สูงอายุสามารถช่วยเหลือตนเองได้ในการทำกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน (ไม่มีข้อจำกัดในการทำกิจวัตรฯ)

5. มีการนำร่องดำเนินการจัดบริการสุขภาพผู้สูงอายุในสถานบริการสุขภาพ ใน 28 แห่ง ของ 12 เขตสุขภาพ

(ที่มา 2,4  : การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกายครั้งที่ 5 พ.ศ.2557)

(ที่มา 3: สถาบันเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ กรมการแพทย์, การศึกษารูปแบบการป้องกันภาวะหกล้มในผู้สูงอายุ, 2557)

ดำเนินการตามเกณฑ์เป้าหมาย ข้อ 1 – 5 (ครบทุกข้อ)

ปี 2561:

ปี 2562:

ปี 2563:

ปี 2564:

1. รพ.สต. รพช. รพท. และ สสจ. ใช้ระบบคัดกรอง/ประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ (Aging Health data) สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด สามารถตรวจสอบข้อมูลการคัดกรองและติดตามการดำเนินการได้ในภาพรวม (รายอำเภอ รายตำบล รายสถานพยาบาล)  และหน่วยงานบริการ (รพศ/ท. รพ.ช และ รพ.สต.) ติดตามสถานะสุขภาพผู้สูงอายุรายคนได้โดยละเอียด ด้วยระบบคัดกรอง/ประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ Aging health data ซึ่ง “ระบบคัดกรอง/ประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ Aging health data เป็นซอฟต์แวร์ที่ช่วยประมวล/แปรผลค่าคะแนนดิบ/การตอบข้อคำถามของผู้สูงอายุ จากการดำเนินการคัดกรอง/ประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ ซึ่งจะมีความสะดวกต่อผู้ปฏิบัติงานที่ให้บริการคัดกรอง/ประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ” โปรแกรมนี้ถูกพัฒนาขึ้น ภายใต้ลิขสิทธิ์ของกรมการแพทย์ (ระบบคัดกรอง/ประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ Aging health data มิได้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้พื้นที่คีย์ส่งรายงานใดๆ ดังนั้น ผู้เกี่ยวข้องในพื้นที่ กรุณาสื่อสารวัตถุประสงค์โปรแกรมแก่บุคลากรในพื้นที่ให้ถูกต้องตามข้อเท็จจริงเพื่อประโยชน์ในการทำงานภาพรวมของบุคลากร ตลอดจนประโยชน์ของประชาชนเป็นหลักสำคัญ)

2. เจ้าหน้าที่ รพ.สต./ รพช. คีย์สรุปข้อมูลผลการคัดกรอง (ผู้ปฏิบัติจะต้องดำเนินการคัดกรองและแปรผลมาแล้ว จึงจะนำผลไปคีย์ในระบบ 43 แฟ้ม) และปรากฏรายงานผลรวมไปยัง Health data center (HDC)ฯ

1. ระบบคัดกรอง/ประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ Aging health data (http://aginghealthdata.dms.moph.go.th/geriatric/index.php)

2. คู่มือการคัดกรอง/ประเมินผู้สูงอายุ ปี 2557 ฉบับบูรณาการกระทรวงสาธารณสุข

3.แบบฟอร์มคัดกรอง Basic Geriatric Screening: BGS และ Geriatric Screening: GA

4. คู่มือแนวทางการจัดบริการสุขภาพผู้สูงอายุในสถานบริการสุขภาพ กรมการแพทย์

(เข้าชมและดาวน์โหลดได้ที่ http://agingthai.dms.moph.go.th/agingthai/)

1. นายแพทย์ประพันธ์ พงศ์คณิตานนท์     ผู้อำนวยการสถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ

    โทรศัพท์ที่ทำงาน : 02-0248487        โทรศัพท์มือถือ : 086-7760768          

    โทรสาร :                                           Email : drprapun@yahoo.com

2. นางสาวปิยะนุช ชัยสวัสดิ์                     นักวิชาการสาธารณสุขปฏิบัติการ          

    โทรศัพท์ที่ทำงาน : 02-5906255        โทรศัพท์มือถือ : 087-0904560 

    โทรสาร :                                           Email : piyanut.igm@hotmail.com

สถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ

1.กองตรวจราชการ กระทรวงสาธารณสุข

2.สำนักยุทธศาสตร์การแพทย์ กรมการแพทย์

3.สถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ

1. สำนักนิเทศระบบการแพทย์  กรมการแพทย์    

    โทรศัพท์ที่ทำงาน : 02-5906357      โทรสาร : 02-9659851                

2. สำนักยุทธศาสตร์การแพทย์ กรมการแพทย์

    โทรศัพท์ที่ทำงาน : 02-5906347       โทรสาร : 02-5918279